Antikçağda Silphium

Silphium in Antiquity

Bilge YILMAZ KOLANCI
 https://orcid.org/0000-0003-2774-0829

Öz: Hellence silphion, Latince silphium ismiyle tanınan bitki, Ferula (Apiaeceae) cinsinin tanımlanamayan bir türüdür. Dev bir çakşır görünümündeki silphium, her yıl yaprak döken tohumlu bir bitkidir. Birçok araştırmacı tarafından, günümüzdeki bazı Ferula türlerinin silphium olduğu önerilmekle birlikte, antik kaynaklarda Nero döneminde neslinin tükendiği belirtilmiştir. Silphium’un bünyesinde bulunan öz, tıbbi amaçlar doğrultusunda kullanıldığı için antikite boyunca büyük rağbet görmüştür. Plinius tarafından doğanın sunduğu en kıymetli armağanları arasında olduğu bildirilen bitki, Kyrene’nin kuru dağ yamaçlarında yetişmiştir. Gümüş ile eşdeğer kabul edilen bir ürün olduğu için ülkeye büyük bir ticari kazanç getirmiştir. Bu çalışmada, öncelikle antik kaynaklar tarafından aktarılan bilgiler olmak üzere, arkeolojik buluntular ve modern araştırmalardan yola çıkılarak, silphium’la ilgili bilgiler bir araya getirilmiş, silphium’un antikçağ insanı için taşıdığı değer, üretim, ticari kullanım alanları gibi girdiler sunulmuştur. Bitkinin antikçağdaki kullanım alanlarına ve ticari değerine bakıldığında, antik toplumlar tarafından yoğun olarak kullanılan kıymetli bitkilerden biri olduğu anlaşıl­mak­tadır.

Anahtar sözcükler: Silphium, Silphion, Laserpicium, Kyrene, Şifalı Bitki

Abstract: The plant known by the ancient Greek name silphion and Latin name silphium, is an unidentified species of the Ferula (Apiaeceae) genus. Resembling a giant fennel, silphium is a deciduous flowering plant. Although it is suggested by several scholars that some current Ferula species are silphium plants, ancient sources report that it became extinct in the time of Nero. Due to its usage as a medicine during the ancient era, silphium sap was in high demand. Considered among the most precious gifts of nature by Plinius, the plant was grown on the dry mountain slopes of Cyrene. Because it was a product considered equivalent to silver, it has brought a great commercial gain to the country. The information provided in this study regarding silphium has been assembled combining archaeological data and current research, with the majority of the data coming from ancient sources. The value of silphium to ancient people, as well as the places where it is produced, traded, and used, are all covered. Based on the areas of usage and commercial value, it is understood that this plant was one of the precious plants that ancient societies used extensively.

Keywords: Silphium, Silphion, Laserpicium, Cyrene, Herbs