Perge’den İki Bronz Eşit Kollu Terazi (Librae): Arkeolojik Bağlamları ve İşlevleri
Aytaç DÖNMEZ
https://orcid.org/0000-0002-5326-8129
Sedef ÇOKAY KEPÇE
https://orcid.org/0000-0002-2574-8723
PHASELIS XII (2026) 123-133
DOI: 10.5281/zenodo.22642291
Received Date: 26.05.2026 | Acceptance Date: 29.08.2026
Online Publication Date: 21.09.2026
Abstract: Excavations carried out at the Stadium of Perge between 2020 and 2025 have demonstrated that the northern sphendone of the structure was transformed during Late Antiquity through a series of architectural modifications into a venue for amphitheatrical spectacles. As part of this transformation, the spectator entrances (vomitoria) within the sphendone, together with most of the vaulted chambers that probably originally functioned as shops, were converted into animal and gladiatorial holding cells. Excavations conducted within these cells and the surrounding vaulted chambers further revealed that, from the late 4th or early 5th century CE onwards, the vaults other than the animal cells were then repurposed as workshops and production spaces accommodating a range of craft activities. Among the archaeological finds recovered from these vaulted chambers are two bronze equal-arm balances, which are noteworthy both because they represent some of the few Roman-period examples from Anatolia recovered from well-documented stratigraphic contexts and because they provide valuable evidence for the economic and commercial activities carried out in the Stadium of Perge during Late Antiquity.
Keywords: Perge, Librae, Bronze Equal-Arm Balances, Roman Period, Late Antiquity
Öz: 2020–2025 yılları arasında Perge Stadiumu’nda gerçekleştirilen kazılar, yapının kuzeydeki sphendone bölümünün Geç Antik Dönem’de bir dizi mimari düzenlemeyle amfitiyatral gösteriler için bir gösteri alanına dönüştürüldüğünü ortaya koymuştur. Bu dönüşüm sürecinde, stadiumun sphendonesindeki seyirci girişleri (vomitoria) ile olasılıkla başlangıçta dükkân olarak işlev gören tonozlu mekânların çoğu, hayvan ve gladyatör bekletme hücrelerine dönüştürülmüştür. Bununla birlikte, bu hücrelerde ve arenayı çevreleyen diğer tonozlu mekânlarda gerçekleştirilen kazılar, MS 4. yüzyılın sonlarından veya 5. yüzyılın başlarından itibaren hayvan hücreleri dışındaki tonozlu mekânların çeşitli zanaat faaliyetlerinin yürütüldüğü atölye ve işliklere dönüştürüldüğünü göstermiştir. Söz konusu tonozlu mekânlarda gerçekleştirilen kazılar sırasında ele geçen arkeolojik buluntular arasında yer alan iki bronz eşit kollu terazi, hem Anadolu’da stratigrafik bağlamı iyi belgelenmiş Roma Dönemi’ne ait sınırlı sayıdaki örnekler arasında yer almaları hem de Perge Stadiumu’nun Geç Antik Dönem’deki ekonomik ve ticari faaliyetleri hakkında değerli kanıtlar sunmaları bakımından dikkat çekicidir.
Anahtar Kelimeler: Perge, Librae, Eşit Kollu Teraziler, Roma Dönemi, Geç Antik Dönem
Acara-Eser M. 2003, “Bizans Dönemi”. Ed. G. Kürkman, Anadolu Ağırlık ve Ölçüleri. İstanbul, 32-48.
Allison P. M. 2006, The Insula of the Menander at Pompeii. Volume III: The Finds, a Contextual Study. Oxford.
Arslan B., O. Tekin & S. Aybek 2026, “Librae and Unciae from Metropolis”. OLBA XXXIV, 397-412.
Buckler W. H. & Caton R. 1914, “Account of a Group of Medical and Surgical Instruments Found at Kolophon”. Proceedings of the Royal Society of Medicine 7, 235-242.
Coşkun S. 2022, Tralleis Güney Nekropolü Oda Mezarları ve Buluntuları. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi. Erzurum.
Çelikbaş E. 2016, 2005-2014 Parion Kazısı Metal (Bronz-Demir-Kurşun) Buluntuları. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi. Erzurum.
Çokay-Kepçe S., A. Dönmez, A. Şerment & C. Sazak 2026, “2024 Yılında Perge’de Yürütülen Kazı, Araştırma ve Restorasyon Faaliyetleri ve Sonuçları”. KST 45/4, 175-192.
Çokay-Kepçe S., A. Özdizbay & A. Dönmez 2022, “Perge Kazısı 2020 Yılı Çalışmaları”. 2019-2020 Yılı Kazı Çalışmaları 4, 251-264.
Çokay-Kepçe S., A. Özdizbay & A. Dönmez 2023, “2021 Yılı Perge Kazı, Onarım ve Düzenleme Çalışmaları”. KST 43/5, 149-164.
Çokay-Kepçe S., A. Özdizbay & A. Dönmez 2024, “2022 Yılı Perge Kazı, Onarım ve Düzenleme Çalışmaları”. KST 43/3, 9-22.
Çokay-Kepçe S., A. Özdizbay & A. Dönmez 2025, “2023 Yılı Perge Kazı, Onarım ve Düzenleme Çalışmaları”. KST 44/3, 207-222.
Davidson G. R. 1952, Corinth XII: The Minor Objects. Princeton.
Demirer Ü. 2013, Kibyra Metal Buluntuları. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Akdeniz Üniversitesi. Antalya.
Dönmez A. 2025, “Preliminary Report of the Stadium-Amphitheatre Excavations at Perge: Traces of Pontarii and Damnatio ad Bestias?”. Oxford Journal of Archaeology 44/2, 202-226.
Dönmez A. 2026, “Doors to Death: The Final Report of the Stadium-Amphitheatre Excavations at Perge”. Oxford Journal of Archaeology 45/1, 93-114.
Franken N. 1993, “Zur Typologie antiker Schnellwaagen”. Bonner Jahrbücher 193, 69-120.
Gassner V. 1997, Das Südtor der Tetragonos-Agora. Keramik und Kleinfunde (Forschungen in Ephesos XIII/1/1). Wien.
Künzl E., F. J. Hassel & S. Künzl 1982, “Medizinische Instrumente aus Sepulkralfunden der römischen Kaiserzeit”. Bonner Jahrbücher 182, 1-131.
Morrisson C. (Ed.) 2012, Trade and Markets in Byzantium (Dumbarton Oaks Byzantine Symposia and Colloquia). Washington, D.C.
Möncke D., M. Papageorgiou, A. Winterstein-Beckmann & N. Zacharias 2014, “Roman Glasses Coloured by Dissolved Transition Metal Ions: Redox-Reactions, Optical Spectroscopy and Ligand Field Theory”. Journal of Archaeological Science 46, 23-36.
Mutz, A. 1983, Römische Waagen und Gewichte aus Augst und Kaiseraugst (Augster Museumshefte 6).
Oransay A. B. S. 2006, Arykanda Antik Kentinde 1971-2002 Kazı Sezonlarında Ele Geçen Madeni Buluntular ve Madencilik Faaliyetleri. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi. Ankara.
Özcihan M. T. 2025, Tralleis Kazılarında (1996-2021) Bulunan Bizans Dönemi Ticari Objeleri: Sikkeler, Mühürler, Ağırlıklar ve Teraziler. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi. Eskişehir.
Russell J. 1982, “Byzantine Instrumenta Domestica from Anemurium: The Significance of Context”. Ed. R. L. Hohlfelder, City, Town and Countryside in the Early Byzantine Era. Boulder & New York, 133-154.
Şahin F. 2017, Patara Metal Buluntuları (Patara V.2). İstanbul.
Waldbaum J. C. 1983, Metalwork from Sardis: The Finds through 1974 (Archaeological Exploration of Sardis, Monograph 8). Cambridge, Mass.
Yıldırım E. 2023, Stratonikeia Metal Buluntuları (1977-2018 Yılları). Yayımlanmamış Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi. Ankara.
Dönmez A. & Çokay Kepçe S., 2026, “ Two Bronze Equal-Arm Balances (Librae) from Perge: Their Archaeological Context and Function”. Phaselis XII, 123-133. DOI: 10.5281/zenodo.21257393
Aytaç DÖNMEZ
Asst. Prof. Dr., Istanbul University, Faculty of Letters, Department of Classical Archaeology, Istanbul, Türkiye. aytac.donmez@istanbul.edu.tr | https://orcid.org/0000-0002-5326-8129
Sedef ÇOKAY KEPÇE
Prof. Dr., Istanbul University, Faculty of Letters, Department of Classical Archaeology, Istanbul, Türkiye. cokays@istanbul.edu.tr | https://orcid.org/0000-0002-2574-8723