2022 | PHASELIS http://journal.phaselis.org/en Journal of Interdisciplinary Mediterranean Studies Tue, 24 May 2022 07:14:23 +0000 en hourly 1 https://wordpress.org/?v=6.1.9 Tenedos Nekropolis’inden Seramik Askos’lar http://journal.phaselis.org/en/2022-en/pha-0148 Tue, 24 May 2022 07:14:23 +0000 http://journal.phaselis.org/?p=4695 Pottery Askoi from the Necropolis of Tenedos

Ömer Can YILDIRIM
 https://orcid.org/0000-0002-9671-4782

Çilem YAVŞAN
 https://orcid.org/0000-0003-1907-570X

PHASELIS VII (2022) 73-82
DOI: 10.5281/zenodo.6572019
Received Date: 07.04.2022 | Acceptance Date: 28.04.2022
Online Publication Date: 23.05.2022

Öz: Hellespontos (Çanakkale Boğazı) girişinde, Troya sahili açıklarında yer alan Tenedos Adası, Marmara (Propontis) üzerinden Karadeniz’e (Pontus Euksinos) ulaşmak isteyen ticari gemilerin güvenli geçişi için gerekli rüzgâr şartları oluşuncaya kadar konaklayabilecekleri limanlara sahip olmasından dolayı MÖ VIII ve VII. yüzyıllarda denizel ticaret ağları yanı sıra kültürel etkileşim için de önemli bir rol oynamıştır. Bu açıdan, Tenedos nekropolisi mezar buluntuları adanın MÖ VIII. ve VII. yüzyıllarda ulaştığı gelişmiş kültürel refah düzeyine tanıklık yapmaktadır. Bu çalışma, Tenedos nekropolis alanında yapılan kazılarda daha çok MÖ VIII. yüzyıl mezarlarında ele geçmiş bir gurup seramik askos’u tipoloji, işlev ve kültürel etkileşim açısından tanıtır. İrdelenen 10 askos örneğinden 7 adeti kuş biçimli, geriye kalan üç adet ise halka biçimli kategorisinde değerlendirilir. Söz konusu seramik askos’ların ölü gömme geleneğinin bir parçası olarak özellikle mezarlar için üretilmiş olabileceği düşünülmektedir. Ögelerin sadece mezarlarda ele geçmesi bu tür seramik askos’ların yerel ölü gömme ritüelinin bir parçası olduklarına işaret eder. Tenedoslu ustaların üretimi olması muhtemel askos’lar, tipolojik açıdan Kıbrıs ve Fenike örnekleriyle yakın benzerlikler sergiler.

Anahtar sözcükler: Tenedos, Nekropolis, Arkaik, Askos, Ölü Gömme Geleneği

Top

Abstract: Located on the mouth of the Hellespontus (Dardanelles Strait) just offshore of Troy’s coastline, Tenedos played a major role in the cultural interactions and maritime network of trade during the VIIIth and VIIth centuries, due to its harbors that provided shelter for the ships before they made their ways to the Propontis and into the Pontus Euxinus when the wind and current conditions permitted a safe passage. The eighth and seventh century BC graves of the necropolis of Tenedus attest to the wealth of Tenedus during these centuries. This work in this context examines a small assemblage of pottery askoi derived mainly from the eight century BC graves at the necropolis of Tenedus in terms of typology, function, and cultural interactions. Among these ten pottery askoi, seven examples are bird-shaped, while the remaining three are of the ring-shaped category. It is postulated in this work that these pottery askoi may have been manufactured specifically for mortuary purpose. Their depositions in graves may have been related to their use in funerary rituals. These askoi, most likely produced by local Tenedian potters, are reminiscent of Cypriote and Phoenician examples in terms of typology.

Keywords: Tenedos, Necropolis, Archaic, Bird Askoi, Ring Askoi, Mortuary Tradition

Akurgal M.  1999,  “Bayraklı Kazısı 1997”.  KST 20/II, 33-49.
Binnberg  J.  2019, “Like a Duck to Water – birds and liquids in the Aegean Bronze Age”. The Annual of the British School at Athens  114, 41-78.
Boysal  Y.  1969, Katalog Der Vasen im Museum in Bodrum I, Mykenisch-Protogeometrisch. Ankara.
Erkanal H. 2013, “Geç Tunç Çağı’nda Liman Tepe / Liman Tepe in the Late Bronze Age”. Ed.  A. Erkanal, Akdeniz Geç Tunç Çağı Kültürleri Üzerine Araştırmalar Sempozyumu (Batı ve Doğu 197). Hacettepe Üniversitesi. Ankara, 91-100.
Greenewalt C., Cahill N. Dedeoǧlu H. & Herrmann P. 1990, “The Sardis Campaign of 1986”. Bulletin of the American Schools of Oriental Research. Supplementary Studies 26, 137-177.
Greenewalt C. H., jr. Rautman  M. L. & Ratté C. 1995, “The Sardis Campaigns of 1992 and 1993”. AASOR     53, 1-36.
Guggisberg  M. A.  1996, Frühgriechische Tierkeramik. Zur Entwicklung und Bedeutung der Tiergefäße         und der hohlen Tierfiguren in der späten Bronze und frühen Eisenzeit (c. 1600- 700 v. Chr.). Mainz/Von Zabern.
Güngör Ü. 2006, “Archaic Ring-Askoi Found in Klazomenai, Klazomenai’de Bulunmuş Arkaik Dönem Halka Askos’ları”.  Arkeoloji Dergisi  VIII, 2.
Hürmüzlü  B.  2003, Klazomenai-Akpınar Nekropolisi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ege Üniversitesi. İzmir.
İren K.  2003,  Aiolische Orientalisierende Keramik.  İstanbul.
Kerschner M.  2007, “Das Keramikbild von Ephesos im 7. und 6. Jh. v. Chr.”. Eds.  J. Cobet., V. von Graeve, W. D. Niemeier &  K. Zimmermann, Frühes Ionien Eine Bestandsaufnahme. Panionion – Symposion Güzelçamlı 26. September – 1. October 1999, MilForsch 5. Mainz am Rhein, 221 – 242.
Koh  A. J. & Birney K. J.  2019,  “Ancient Organic Residues as Cultural and Environmental Proxies: The Value of Legacy Objects”. Sustainability 11/3, 656.
Mellaart J. & Murray  A. 1995, Beycesultan III pt. 2. Late Bronze Age and Phrygian Pottery and Middle and Late Bronze Age Small Objects. Ankara.
Myres J. L. 1914, Handbook of the Cesnola Collection of Antiquities from Cyprus, the Metropolitan Museum of Art. New York.
Özkan T. 1999,  İzmir Arkeoloji Müzesi Seramik Kataloğu. İzmir.
Paton W. 1887, “Excavations in Caria”. The Journal of Hellenic Studies VIII, 64-82.
Rüdiger U. H. 1960, Askoi. Zur Entwicklung und Bedeutung einer Gefässform. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Albert-Ludwigs-Universität, Freiburg.
Manning, S. & Kromer, B. 2012,  “Radiocarbon Dating Iron Age Gordion, and the Early Phrygian Destruction in Particular.” Ed. B.Rose & G. Darbyshire, The New Chronology of Iron Age Gordion. Philadelphia, 123-154.
Sezgin K.  2017, Tlos Antik Kenti Stadyum Alanı Seramikleri. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Akdeniz Üniversitesi. Antalya.
Sams, G. K. 2012, “The New Chronology for Gordion and Phrygian Pottery”. Ed. C. B., The Archaeology of Phrygian Gordion: Royal City of Midas, Philadelphia.
Takaoğlu T. & Yaman H. 2019, “Arkaik Dönem Kuzeydoğu Ege Kültürel Etkileşim Ağı İçinde Tenedos Adası”. Eds. V. Şahoğlu.,  M. Şevketoğlu &  Y. H. Erbil, Kültürlerin Bağlantısı: Başlangıcından   Roma Dönemi  Sonuna Kadar Eski Yakın Doğuda Ticaret ve Bölgelerarası İlişkiler (Anatolia/Anadolu Ek Dizi I. IV). Ankara, 321-335.
Takaoğlu T. & Atabay M.  2021,  Tenedos / Bozcaada: Tunç Çağından Günümüze Bir Ada Tarihi. İstanbul.
Trogmayer V. O. 1972,”Frühneolithische anthropomorphe Gefäße”.Veröffentlichungen aus dem Naturhistorischen Museum, Neue Folge Nr. 7. Idole – Prähistorische Keramiken aus Ungarn. 7-8.
Young R. S, 1981, Three Great Early Tumuli. Philadelphia.

Yıldırım Ö. C. & Yavşan Ç. 2022, “Tenedos Nekropolis’inden Seramik Askos’lar”. Phaselis VIII, 73-82. http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.6572019

http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.6572019

Ömer Can YILDIRIM
Arş. Gör. Dr., Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü, Çanakkale. omercanyildirim@gmail.com |  https://orcid.org/0000-0002-9671-4782

Çilem YAVŞAN
Öğr. Gör. Dr., Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Uygulamalı Bilimler Fakültesi, Müzecilik ve Kültürel Miras Yönetimi Bölümü, Çanakkale. cilemyavsan@gmail.com |  https://orcid.org/0000-0003-1907-570X

]]> The Xanthus Theatre Cavea: Reconstruction of Early Empire Period http://journal.phaselis.org/en/2022-en/pha-0147 Tue, 12 Apr 2022 17:26:51 +0000 http://journal.phaselis.org/?p=4680 Ksanthos Tiyatro Caveası: Erken İmparotorluk Dönemi’nin Rekonstrüksiyonu

Aytaç DÖNMEZ
 https://orcid.org/0000-0002-5326-8129

PHASELIS VII (2022) 53-72
DOI: 10.5281/zenodo.6454261
Received Date: 04.03.2022 | Acceptance Date: 08.04.2022
Online Publication Date: 12.04.2022

Abstract: Xanthus Theater is located on the west side of the city centre. Located between the Western Agora and the Lycian Acropolis, the building draws attention especially with its topographic and physical characteristics of the area. The theater, the first phase of which is dated to the IInd century BC, was badly damaged after the great earthquake in the IInd century A.D., and was almost rebuilt with major architectural changes and additions made during the Antonine and Severan periods. However, the capacity of the cavea decreased from 4628 to 2826 people, with the architectural changes implemented in the ima cavea, firstly the conversion of the theater into an arena in the second half of the IIIrd century A.D., and then the use of the seats removed from the summa cavea for the construction of the castron wall in the VIth century A.D. In addition to these changes, the vomitorium and the cavea support vaults in the east were demolished at a later period, which we do not know yet, and the cavea took its present form. In this study, the architectural structure of the Early Imperial Period cavea, about which we have limited information, has been tried to be reconstructed on the basis of detailed descriptions and evaluations.

Keywords: Theatre, Cavea, Xanthus, Arena, Roman Period

Top

Öz: Ksanthos Tiyatrosu kent merkezinin batı yakasında yer almaktadır. Batı Agora ile Lykia Akropolisi arasında konumlanan yapı özellikle bulunduğu alanın topoğrafik ve fiziki özellikleri ile oldukça dikkat çekmektedir. İlk evresi MÖ II. yüzyıla tarihlendirilen tiyatro, MS II. yüzyıldaki büyük deprem sonrası oldukça hasar görmüş, bunun üzerine Antoninuslar ve Severuslar dönemlerinde gerçekleştirilen büyük mimari değişiklikler ve ekle­melerle neredeyse yeniden inşa edilmiştir. Ancak, öncelikle MS III. yüzyılın II. yarısında tiyatronun arenaya dönüştürülmesi için ima cavea’da uygulanan mimari değişiklikler, sonrasında ise MS VI. yüzyılda kastron duvarının inşası için summa caveadan sökülen oturma sıraları ile birlikte cavea’nın kapasitesi 4628 kişiden 2826 kişiye düşmüştür. Bu değişikliklerin yanı sıra henüz bilmediğimiz daha geç bir dönemde doğu yöndeki vomitorium ile cavea destek tonozları yıkılmış ve cavea günümüzdeki son halini almıştır. Bu çalışmada, bugüne kadar hakkında sınırlı bilgiye sahip olduğumuz Erken İmparatorluk Dönemi cavea’sının mimari yapısı, ayrıntılı tanımlamalar ve değerlendirmeler temelinde yeniden oluşturulmaya çalışılmıştır.

Anahtar sözcükler: Tiyatro, Cavea, Ksanthos, Arena, Roma Dönemi

Akat S. 2001, Lydia Bölgesinde Bulunan Gladyatör Anıtları. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi. İzmir.
Akurgal E. 1942, Griechische Reliefs des 6. Jahrhunderts aus Lykien. Berlin.
Alanyalı H. 2017, “Prof. Dr. Hüseyin Alanyalı ile Gladyatörler Üzerine”. Ed. A. Yurtsever, Eğlence ve Yaşam Arasında Bir Dünya: Gladyatörler (Arkhe I), 5-16.
Alanyalı H. 2012. Der Kentauromachie – und der Gigantomachiefries im Theater von Perge. Viyana.
Ataç İ. 1999 “Das Antike Theater von Ephesos. Grundlagen des Projektes Raum forshung und Restaurierung”. Eds. H. Friesinger & F. Krinzinger, 100 Jahre Österreichische Forschungen in Ephesos-Akten Des Symposions. Wien, 1995. Wien, 429-434.
Badie A., Lemaitre S. & Moretti J. C. 2004, “Le théâtre du Letoon de Xanthos. Etat de Recherches”. Anat. Ant. 12, 145-186.
Berger E. 1970, Das Basler Arztrelief. Basel.
Bieber M. 1961, The History of the Greek and Roman Theater. Princeton.
Bingöl O. 2005, Magnesia ad Meandrum on the Meander: Theatron, Magnesia Ad Maendrum Monografileri I. İstanbul.
Cavalier L. 2005, Architecture Romanie d’Asie Mineure. Les Monuments de Xanthos et Leur Ornementation (Scripta Antiqua 13). Paris.
Cavalier L. & Courtils J. 2012, “Permanence d’un culte héroique dans la nécropole intra muros de Xanthos”. Ed. K. Konuk, Stephanèphoros. De l’économie antique à l’asie mineure, Hommages a Raymond Descat memories. Bordeaux, 247-261.
Cavalier L. & Courtils J. & Mora P. 2015, “Restitution d’un théâtre antique : l’exemple de Xanthos”. Tiré-à-part des Actes du colloque Virtual Retrospect 2013 Pessac. 27-29 Novembre. France, 121-127.
Çevik N. & Bulut S. 2010. “İkinci Kazı Sezonunda Myra ve Limanı Andriake”. Ed. N. Çevik, Arkeolojisinden Doğasına Myra / Demre ve Çevresi. Antalya, 25-118.
Coleman K. 1993, “Launching into History: Aquatic Displays in the Early Empire”. JRS 83, 48-74.
Courtils J. & Laroche D. 2002, “Xanthos et le Létôon. Rapport sur la campagne de 2001”. Anatolia Antiqua 10, 306.
Courtils J. 2003, “Xanthos en Lycie : nouvelles données sur la romanisation d’une ancienne cité indigène”.  Revue des Études Grecques, tome 116, 1-16.
Courtils J. 2003, Ksanthos ve Letoon Rehberi. İstanbul.
Courtils J. 2010, “Xanthos 2009: Le théatre”. Anat. Ant. 18, 297.
Demargne P. 1951, “Les fouilles de Xanthos en Lycie (campagne 1950)”. CRAI 95/I, 63-70.
Demargne P. 1952, “Les fouilles de Xanthos en Lycie (campagne de 1951)”. CRAI 96/I, 163-169.
Demargne P. 1954, “Les fouilles de Xanthos en Lycie (campagne de 1953)”. CRAI 98/I, 113-114.
Demargne P. 1955, “Les fouilles de Xanthos en Lycie (campagne de 1954)”. CRAI 99/I, 106-107.
Demargne P. 1957, “Fouilles de Xanthos Rapport sur les Resultats de la Campagne de L’Année 1956”. TAD VII/I, 9-10.
Demargne P. 1958, Fouilles de Xanthos, I, Les piliers funéraires. Paris.
Demargne P. 1974, Fouilles de Xanthos, V, Tombes-maisons, tombes rupestres et sarcophages. Paris.
Dinstl A. & Knoblauch P. 1999, “Limyra Tiyatrosu – Kültürel Yaşamın Merkezi”. Ed. J. Borchhardt, Limyra – Zemuri Taşları. Çev. G. Yüner, İstanbul, 100-104.
Dönmez A. 2018a, “Ksanthos Batı Agorası I: Roma İmparatorluk Dönemi (MS 1-4. yüzyıl)”. Eds. T. Kahya et al., International Young Scholars Conference II: Mediterranean Anatolia. Antalya, 04-07 Kasım 2015. Antalya, 219-248.
Dönmez A. 2018b, “Xanthos West Agora II: Alteration and Transformationin the Byzantine Period”. Adalya 21, 277-314.
Dönmez A. 2019, “Ksanthos Tiyatrosu’nun Arenaya Dönüşümü”. İzmir Demokrasi Üniversitesi II. Uluslararası Sosyal Bilimlerde Kritik Tartışmalar Kongresi. İzmir, 03-05 Ekim. İzmir, 1282-1308.
Dönmez A. 2020, “Tiyatro”. in: Varkıvanç B. 2020,“2019 Yılı Ksanthos Çalışmaları”. Anmed 18, 65-66.
Dönmez A. 2022, “Ksanthos Tiyatrosu”. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Akdeniz Üniversitesi. Antalya.
Dönmez A. & Erdoğan H. M. 2018, “Tiyatro”. In: Varkıvanç, B. “2017 Yılı Ksanthos Çalışmaları”. Anmed 16, 69-74.
Dönmez A. & Erdoğan H. M. 2019, “Tiyatro”. In: Varkıvanç, B. “2018 Yılı Ksanthos Çalışmaları”. Anmed 17, 246-254.
Dörpfeld W. & Reisch E. 1896, Das griechische Theater. Beiträge zur Geschichte des Dionysos-Theaters in Athen und anderer griechischer Theater. Basel.
Farrington A. 1995, The Roman Baths of Lycia: an Architectural Study. London.
Ferrero D. B. 1966, Teatri Classici in Asia MinoreI. Roma.
Ferrero D. B. 1970, Teatri Classici in Asia Minore III. Roma.
Ferrero D. B. 1974, Teatri Classici in Asia Minore IV. Roma.
Ferrero D. B. 1990, Batı Anadolu’nun Eskiçağ Tiyatroları. Ankara.
Forni G. 1968, “L’intensita della populazione nella regione augustea del Sannio”. Rivista Abruzzo VII/I, 59 ff.
Fuchs W. 1969, Die Skulptur der Griechen. Münih.
Frezouls E. 1990, “L’exploration du Theatre de Xanthos”. Comptes rendus des sceances de l’Academie des inscripitİons et belles-lettres 134, 875-890.
Hofbauer M. 2002, “Zum Theater Von Ephesos”. ÖJH 71, 177- 187.
Hoffmann A. 2011, Das Asklepieion: Die Platzhallen und die zugehörigen Annexbauten in römischer Zeit ( Altertümer Von Pergamon XI/V). Berlin.
Isler H. P. 2006, “Antike Theaterbauten in Lykien I”. Eds. K. Dörtlük et al., II. Likya Sempozyumu Bildirileri I, 301-316.
Isler H. P. 2017, Antike Theater Bauten (ÖAV, Archäologische Forschungen Band 27). Wien.
Karademir H. 2016, Erken Klasik Dönem Ksanthos Kabartmaları. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Akdeniz Üniversitesi. Antalya.
Korkut T. 2015, Tlos: Akdağlar’ın Yamacında bir Lykia Kenti. İstanbul.
Korkut T. ve Özdemir B. 2019, “Mimari Detaylarıyla Tlos Antik Kenti Tiyatrosu”. Eds. V. Keleş et al., Cevat Başaran’a 60. Yaş Armağanı. Erzurum, 161-176.
Langlotz, E. 1927, Frühgriechische Bildhauerschulen. Münih.
Le Roy C. 1990, “Activites de la mission Archeolique Française de Xanthos Letoon en 1989”. KST 13/II, 305-308.
Le Roy C. 1993, “Activites de la mission Archeolique Française de Xanthos Letoon en 1991-1992”. KST 15/II, 76.
Liebich H. 2009, “Theater Ephesos – Aspekte der Adaption im Styhler, Gudrun. 2009: Zuschauerraum der römischen Zeit”. Ed. M. Bachmann, Bautechnik im Antiken und Vorantiken Kleinasien (BYZAS IX). İstanbul, 469-481.
Meijer F. 2008, Gladyatörler: Tarihin En Ölümcül Sporu. Çev. D. Günenç. İstanbul.
Moretti J. C. 1998, “Les theatres de Xanthos et du Letoon”. Dossiers d’Archeologie 239, 52-55.
Özdilek B. 2011, Rhodiapolis Tiyatrosu ve Lykia Tiyatroları. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Akdeniz Üniversitesi. Antalya.
Özdilek B. 2012, Lykia’da Yeni Gün Yüzüne Çıkartılan Rhodiapolis Tiyatrosu. Muğla.
Özdilek B. 2014, “Archaeometric Studies Conducted At The Rhodiapolis Theatre”. Cedrus II, 291-306.
Özdilek B. 2016, “Likya Tiyatroları’na Genel Bakış”. Cedrus IV, 139-185.
Özgan R. 1978, Untersuchungen zur Archaischen Plastik Ioniens. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Friedrich-Wilhelms-Universität. Germany.
Özüdoğru Ş. 2008, Arkaik Dönem lastik Eserleri Işığında Lykia İkonografisinde Yerli ve Yabancı Unsurlar. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Akdeniz Üniversitesi. Antalya.
Piesker K. & Ganzert J. 2012, Das Theater von Patara. PATARA II.2. İstanbul.
Polat G. 1998, Anadolu Akhaemenid Dönemi Plastik Eserleri. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ege Üniversitesi, İzmir.
Pryce F. N. 1928, Catalogue of the Sculpture in the Department of Greek and Roman Antiquities of the British Museum I. London.
Robert L. 1940, Les Gladiateurs dans l’orient Grec. Amsterdam.
Sağnak, E. R. 2017, Anadolu Tiyatroları’nda Tonoz Kullanımı. Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi. İstanbul.
Sear F. 2006, Roman Theatres: An Architectural Study. London.
Shahbazi, A. S. 1975, The Irano-Lycian Monuments: he Principal Antiquities of Xanthos and Its Region as Evidence for Iranian Aspects of Achmaemenid Lycia. London.
Spanu M. 2001, “Teatri ed Edifici da Spettacolo in Cilicia”. Varia Anatolica, 13, 445-477.
Tritsch F. J. 1942, “The Harpy Tomb at Xanthos”. JHS 62, 39-50.
Vandeput L. 1992, “The Theatre-Facade at Sagalassos”. AnSt 42, 99-117.
Varkıvanç B. 2012, “Ksanthos Antik Kenti 2011 Yılı Çalışmaları”. Anmed 10, 53-58.
Vitruvius 2005, Mimarlık Üzerine On Kitap. Çev. S. Güven, İstanbul.
Yılmaz Y. 2009, Anadolu Antik Tiyatroları. İstanbul.
Yurtsever A. 2012, Side’de Romanizasyon Sürecinde Gladyatörler ve Agonlar. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Eskişehir Anadolu Üniversitesi. Eskişehir.
Yurtsever A. 2018, “Gladiator Themed Artefacts in the Side Museum”. SOSCHRÖAI 56, 67-68.
Zahle, J. 1975, Harpyie-Monumentet i Xanthos. Denmark.

Dönmez A. 2022, “The Xanthus Theatre Cavea: Reconstruction of Early Empire Period”. Phaselis VIII, 53-72. http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.6454261

http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.6454261

Aytaç DÖNMEZ
Dr., Akdeniz Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü, Antalya. donmezaytac@gmail.com |  https://orcid.org/0000-0002-5326-8129

]]> Herodotos’ta İskit Herakles Hanedanlığı Kuruluş Miti Üzerine Değerlendirmeler http://journal.phaselis.org/en/2022-en/pha-0146 Wed, 06 Apr 2022 07:34:47 +0000 http://journal.phaselis.org/?p=4657 Reconsiderations on the Foundation of the Scythian Heracles Dynasty in Herodot

Muzaffer DEMİR
 https://orcid.org/0000-0001-7270-2317

PHASELIS VII (2022) 37-52
DOI: 10.5281/zenodo.6416592
Received Date: 08.02.2022 | Acceptance Date: 23.03.2022
Online Publication Date: 06.04.2022

Öz: Herodotos, MÖ V. yüzyıl ortalarında gerçekleştirdiği gezileri kapsamında Skythia’da özellikle İskit/Hellen nüfusu barındıran Olbia kenti ve çevresine de uğramıştır. Buradayken İskit Herakles Hanedanlığı miti hakkında duyduklarını da ese­rinde nakletmiştir. Bu mitte bahsi geçen Herakles yarı tanrı ve kahramandır. Onunla çiftleşen Yılan Kadın (Meikso­parthenos/Ekhidna) büyük ihtimalle Skythia coğrafyasının Ana Tanrıça’sını temsil etmektedir ve Şahmeran ile benzerlik gös­termektedir. Herakles-Meiksoparthenos/Ekhidna çiftleşmesinden doğan Gelonos, Agathyrsos ve Skythes ise tarihi kişi­likler olabilir. Herakles, bu mitle ilgili olarak şimdiye kadar yapılan modern çalışmaların çoğunluğunda, Skythia coğraf­yasına Hellenlerin üstün kültürünü taşıyan karakter olarak gösterilmiştir. Halbuki onun Meiksoparthenos’un kültürünü benimseyen ve hatta hizmetine giren yönü öne çıkmaktadır. Bu mitte öncelikle, Hellenlerin gezgin ve kolonilerinde hanedanlıkların kurulmasına öncülük eden yarı tanrı Herakles ile İskitlerin Ana Tanrıça’sı Meiksoparthenos çiftleştirilerek (hieros gamos), kudretini ilahi güçlerden alan bir hanedanlık kurgusu öne çıkarılmaktadır. Böylelikle İskitler ve Hellenler arasında kültürel bir bağ kurulmakta, Hellen kolonistlerin Skythia yabancı topraklarındaki toprak iddiaları meşrulaştırıl­maya çalışılmaktadır. Bu bağlamda Hellenler en genç oğul Skythes’e karşılıklı bağın daha da güçlü kılınmasına öncülük etme rolü vermektedir.

Anahtar sözcükler: Herakles, Yılan Kadın, İskitler, Karadeniz, Hanedanlık

Top

Abstract: Herodotus, during the middle of Vth century BC in his trips, also visited the city of Olbia and its surroundings in Scythia, which has a Scythian/Hellenic population. While he was there, in his work he narrated the myth of Heracles of Scythian Dynasty. Heracles is a demigod and hero as mentioned in this myth. The Snake Woman (Meixoparthe­nos/Echidna), who is said to have mated with him, probably represents the Mother Goddess of the Scythian geography and seems similar to Shahmaran. The children born of both, Gelonus, Agathyrsus and Scythes could be historical figures. In most of the modern studies on this myth so far, Heracles has been seen as the character that carries the superior culture of the Hellenes to the geography of Scythia. However, the aspect of him that actually embraced and even served Meixoparthenos and his culture stands out. Here in this myth, first of all, a dynastic fiction that draws its power from divine powers by mating (hieros gamos) the demigod Heracles, who pioneered the establishment of dynasties in the colonies of the Hellenes by his travels, and Meixoparthenos, the mother goddess of the Scythians, is put forward. Thus, a cultural bond is established between the Scythians and the Hellenes, and the territorial claims of the Hellenic colonists in the foreign lands of Scythia are striven to be legitimized. In this context, for the Hellenes, the youngest son Scythes is given a leading role in making this reciprocal bond even stronger.

Keywords: Heracles, Snake Woman, Scythians, Black Sea, Dynasty

Abiha B. Ç. 2016, “Geleneksel Halk Sanatında Şahmaran Motifleri ve Bu Motiflerin Dili”. Folklor/Edebiyat XXII/88, 99-116.
Altunay E. 2015, Paganizm-1 (Kadim Bilgeliğe Giriş) – Paganizm-2 (Mezopotamya ve Mısır). İstanbul.
Armayor O. K. 1978, “Did Herodotus Ever Go to the Black Sea?”. Harvard Studies in Classical Philology LXXXII, 45-62.
Artamonov M. I. 1969, The Splendor of Scythian Art. Çev. V. R. Kupriyanova. New York.
Balkaya A. 2014, “Halk Anlatılarında Kuyunun İşlevselliği Üzerine Bir Okuma”. Milli Folklor Uluslararası Kültür Araştırmaları Dergisi 102, 53-64.
Bayat F. 2012, Türk Mitolojik Sistemi (ontolojik ve epistemolojik bağlamda Türk mitolojisi) II. 2. Baskı, İstanbul.
Berzon T. S. 2016, Classifying Christians: Ethnography, Heresiology, and the Limits of Knowledge in Late Antiquity. California.
Campbell J. 2003, Yaratıcı Mitoloji Tanrının Maskeleri. Çev. K. Emiroğlu. Ankara.
Çıblak N. 2007, “Tarsus Kültürünün Tanıtımında Şahmeran Efsanelerinin Önemi”. Ç. Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi XVI/1, 185-196.
Dan A. 2013, “Black Sea as a Scythian Bow”. Ed. M. Manoledakis, Exploring the Hospitable Sea. Oxford, 39-58.
Demir M. 2020a, “İskitlerin Kökeni Üzerine Değerlendirmeler: Coğrafi Yorum”. Ed. Y. E. Tansü, Kâşgarlı Mahmut Anısına Türkiye ve Türk Dünyası Araştırmaları-VII. Ankara, 242-285.
Demir M. 2020b, Lidyalılar: Mythos’tan Logos’a. 2. Baskı, Ankara.
Dönmez S. 2017, “Eski Yakın Doğu’da Yılanlı Tanrıça Kültü Üzerine Bir Değerlendirme”. Tarih İncelemeleri Dergisi XXXII/2, 407-426.
Eliade M. 2014, Dinler Tarihine Giriş. Cilt 1, 2. Baskı, Çev. L. A. Özcan. İstanbul.
Fehling D. 1989, Herodotus and his sources: Citation, Invention and Narrative Art/Die Quellenangaben bei Herodot. Studien zur Erzählkunst Herodots. Almanca’dan Çev. J. G. Howie. Leeds.
Fortenrose J. 1959, Python. A Study of Delphic Myth and Its Origin. Berkeley/Los Angeles.
Georgiou E. 2002, Women in Herodotus’Histories. Unpublished Phd Thesis. University of Wales. Swansea.
Gören E. 2014, “Yakındoğu Kökenli Yılan Motifinin Yunan-Roma Dinindeki Alımlanışı”. Ed. E. G. Naskali, Yılan Kitabı. İstanbul, 5-52.
Hançerlioğlu O. 1993, İnanç Sözlüğü Dinler-Mezhepler-Tarikatlar-Efsâneler. İstanbul.
Hartog F. 1988, The Mirror of Herodotus: The Representation of the Other in the Writing of History/ Le Miroir d’Hérodote: Essai sur la représentation de l’autre. Fransızca’dan Çev. J. Lloyd. Berkeley/London.
Havlioğlu D. Z. 2014, “Şahmaran: Bir Anadolu Efsanesi”. Ed. E. G. Naskali, Yılan Kitabı. İstanbul, 345-355.
Hinge G. 2008, “Dionysos and Herakles in Scythia – The Eschatological String of Herodotos’ Book 4”. Eds. P. G. Bilde & J. H. Petersen, Meetings of Cultures in the Black Sea Region: Between Conflict and Co-existence. Aarhus, 369-397.
How W. & Wells J. R. 1912, Commentary on Herodotus I. Oxford.
Karadavut, Z. 2010, “Kırgız Masallarında Mitolojik Unsurlar”. Milli Folklor Uluslararası Kültür Araştırmaları Dergisi LXXXV, 71-80.
Karakurt D. 2011, Türk Söylence Sözlüğü Açıklamalı Ansiklopedik Mitoloji Sözlüğü, Türkiye, 1. Baskı. Kaynak: https://­up­lo­ad.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/00/TurkSoylenceSozlugu.pdf. [Erişim Tarihi: 10.11.2­0­­­21] Kodaman M. 2018, “Sahmeran Resimlerindeki Sembollerin Göstergebilimsel ve Anlambilimsel Çözümlemesi”. Atlas İnternational Refreed Journal on Social Sciences IV/13, 1355-1376.
Knight C. 1984, “Correspondence: ‘Snakes and Dragons’”. Man XIX, 150-157.
Kramer S. N. 1979, From the Poetry of Sumer. University of California Press.
Lincoln B. 2014, “Once Again ‘the Scythian’ Myth of Origins (Herodotus 4.5-10)”. Nordlit XXXIII, 19-34.
Loma A. 2011, “Namenkundliches zur skythischen Abstammungssage”. Studia Etymologica Cracoviensia XVI, 75-92.
Mikellideu K. 2015, “Euripides’ Heracles: The Katabasis-Motif Revisited”. Greek, Roman and Byzantine Studies LV/2, 329-352.
Ogden D. 2015, “Katabasis and the Serpent”. Les Études Classiques LXXXIII, 193-210.
Öztürk Ö. 2016, Dünya Mitolojisi. Ankara.
Rabadjiev K K. 2018, “The Greek Myths about Scythian North: Heracles and Achilles in Pontus”. Боспорский Феномен. Общее и особенное в историко-культурном прост-ранстве Античного мира. Часть 1., редактор/и:В. Ю. Зуев, В. А. Хршановски, издателство:Санкт-Петербург, стр., 324-334.
Raevskii D. S. 1982, “The Scythian Genealogical Legend”. Soviet Anthropology and Archeology XXI/1-2, 33-66.
Sivri M. & Akbaba C. 2018, “Dünya Mitlerinde Yılan”. Folklor/Edebiyat XXIV/96, 53-64.
Skinner J. E. 2012, The Invention of Greek Ethnography: From Homer to Herodotus. Oxford.
Sökmen S. & Balkanal Z. 2018, “Anadolu’da Önemli Bir Simge Olan Şahmeran’ın Halk İnnaışlarındaki Yeri”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi VIII/15, 281-296.
Tascher J. 1991, The Royal Scythians. Unpublished Phd Thesis. California State University. California.
Vandiver B. E. 1990, Heroes in Herodotus: The Interaction Myth and History, Phd Thesis. The University of Texas. Austin.
Ward A. 2006, “Self-reflection, Egyptian Beliefs, Scythians and ‘Greek Ideas’: Reconsidering Greeks and Barbarians in Herodotus”. European Legacy XI/1, 1-19.
Watkins C. 1995, How to Kill a Dragon. Oxford.
Wessellman K. 2017, “Se non è vero: On the Use of Untrue Stories in Herodotus”. Eds. I. Ruffell & L. I. Hau, Truth and History in Ancient World: Pluralising the Past. New York/London, 130-154.
Wolkstein D. & Kramer S. N. 2013, Inanna: Queen of Heaven and Earth. New York.
Zalin M. S. 2016, Studies in Aetiology and Historical Methodology in Herodotus. Unpublished Phd Thesis. Duke University. Durham/North Carolina.
Zimmer H. 2004, Hint Sanatı ve Uygarlığında Mitler ve Simgeler. Çev. G. Ç. Güven. İstanbul.

Demir M. 2022, “Herodotos’ta İskit Herakles Hanedanlığı Kuruluş Miti Üzerine Değerlendirmeler”. Phaselis VIII, 37-52. http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.6416592

http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.6416592

Muzaffer DEMİR
Prof. Dr., Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü, Muğla. dmuzaffer@mu.edu.tr |  https://orcid.org/0000-0001-7270-2317

]]> Knidos Aslanı ve Olası Yaş Tahmini http://journal.phaselis.org/en/2022-en/pha-0145 Wed, 02 Feb 2022 08:18:59 +0000 http://journal.phaselis.org/?p=4609 The Lion of Knidos And Probable Age Estimation

Tuğçe ERTABAK
 https://orcid.org/0000-0002-9451-2941

PHASELIS VII (2022) 27-35
DOI: 10.5281/zenodo.5929234
Received Date: 26.10.2021 | Acceptance Date: 19.01.2022
Online Publication Date: 02.02.2022

Öz: Antikçağda Karia Bölgesi’nde bulunan, günümüzde Muğla ili Datça Yarımadası’nda yer alan Knidos kentinin; Arkaik ve Klasik dönemlerde gelişmiş bir kültür düzeyine sahip olduğu bilinmektedir. Buna istinaden çok sayıda seramik, mimari ve plastik buluntular arasından Knidos için önemli kabul edilen ‘Aslan’ yontusu, bugün British Museum’da sergilenmektedir.
Aslan betimlerinin, ‘Knidos Aslanı’ öncül ve ardıl örnekleri ile stil kritiği yapıldığında; korkutucu/koruyucu güç, kuvvet, nüfuz sahipliği, liderlik ve cesaret anlamlarının sembolleştirilme amacı ile tasarlandıkları düşünül­müştür. Aslanın stil özellikleri ve bulunduğu mimari yapının dönemsel çerçevede incelenmesi sonucu Knidos Aslanı, Geç Klasik-Erken Hellenistik dönemin nitelikli yontularından biri olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışma; Aslan betimi ve aslan türünün yaşam alanı, Knidos Aslanı, Knidos Aslanı’nın bulunduğu yapı, fizyonomik ve anatomik değerlendirme doğrultusunda aslanın olası yaş tahmini ve sonuç alt başlıklarını içermektedir. Bunu yaparken plastik esere yalnızca genel stil-kritik özellikleri, ait olduğu yapı, envanter bilgileri ve tarihleme kapsamında değil, fakat aynı zamanda heykelin simgebilimsel/ikonografik olarak tartışılması yapılmış ve betimde tercih edilen olası fizyonomik-anatomik detayları ve bunun semantik anlamda yontuda ifade ettiği özellikleri de değerlendirilerek plastik sanatın farklı perspektiflerden incelenmesi amaçlamıştır.

Anahtar sözcükler: Karia, Knidos, Knidos Aslanı, Aslan Betimlemeleri

Top

Abstract: The ancient city of Knidos, which was located in the Caria Region in ancient times and is located on the Datça peninsula of Muğla province today; It is known that it had a developed cultural level in the Archaic and Classical periods. Due to this, there are many ceramic, architectural and plastic finds, The Lion of Knidos, which is considered to be important for Knidos, exhibited in the British Museum today.
When the critique of lions is made in the style critique; it was thought that they were designed with the aim of symbolizing the meaning of scary / protective power, force, influence of ownership, leadership and courage. The style of the lion and the architectural structure in which it was found were evaluated as one of the qualified sculptures of the Late Classical – Early Hellenistic period. This study; The depiction of the lion and the habitat of the lion species, the lion of Knidos, the structure in which the lion of Knidos is located, the possible age estimation of the lion in accordance with the physiognomy and anatomical evaluation, and the conclusion subheadings. While doing this, not only the general style-critical features, the structure to which it belongs, inventory information and dating are included in the plastic artifact, but also at the same time, the sculpture was discussed symbolically/iconographically, and it was aimed to examine plastic art from different perspectives by evaluating the possible physiognomical-anatomical details preferred in the illustration and the features it expresses in the sculpture in the semantic sense.

Keywords: Karia, Knidos, The Lion of Knidos, Lion Depictions

Bartosiewicz L. 2009, “A Lion’s Share of Attention: Archaeozoology and the Historical Record”. Acta Archaeologica 60/1, 275-289.
Doksanaltı E. M. 2015, “Knidos Aslanı”. Aktüel Arkeoloji 47/Eylül-Ekim, 92-97.
Doksanaltı E. M., Karaoğlan İ. & Tozluca D. O. 2018, Knidos Denizlerin Buluştuğu Kent. Ankara.
Doksanaltı E. M. 2020, “Knidos Teritoryumunda Bulunmuş Bir Aslan Heykeli: “Knidos Yaka Aslanı”. Arkhaia Anatolika III, 1-20. Doi: 10.32949/Arkhaia.2020.13
Eyuboğlu S. & Erhat A. 1977, Hesiodos Eseri ve Kaynakları. Ankara.
Fedak J. 1979, The Origin And Development of Hellenistic Monumental Tombs In Western Asia Minor. PhD. Thesis, Toronto University, Toronto.
Fedak J. 1990, Monumental Tombs of the Hellenistic Age: A Study of Selected Tombs from the Pre-Classical to the Early Imperial Era (Phoenix Suppl. 27). Toronto.
Fergusson J. 2016, The Mausoleum at Halicarnassus Restored in Conformity With the Recently Discovered Remains. London.
Gider Büyüközer Z. 2018, “Dorik Geisonlarda Mutulus Plakaları ile Guttaenın Düzenlenişi”. Arkhaia Anatolika I, 61-92. DOI: 10.32949/Arkhaia.2018.4.
Górecka-Smolinska M. & Kleparski G. A. 2008, “On The Symbolism Of Mammals In The Cultures Of The World- An Outline”. ZESZYT 51, 22-35.
Henry O. 2010, Hekatomnos, PersianSatrap Or Greek Dynast? The Tomb At Berber İni (Hellenistic Karia- Études 28). Paris/Bordeaux.
Newton C. T. 1863, A History of Discoveries at Halicarnassus, Cnidus and Branchidae 2/2. London.
Nováková L. 2011, “Funeral Rites and Cultural Diversity in Hellenistic Caria Based on Ephigraphic and Archaeological Evidence”. Anodos 10/2010, 213-222.
Nováková L. 2014, “Common Themes in Funerary Art: Contribution to the Hellenistic Tomb Decoration in South-west Coast of Asia Minor”. Anodos: Studies of the Ancient World 11/2011, 223-235.
Rumscheid F. 1994, Untersuchungen zur Kleinasiatischen Bauornamentik des Hellenismus. Mainz.
Taşkıran H. 2018, “Prehistorik Arkeoloji ve Mağaralar”. Mavi Gezegen 24, 62-68.
Vermeule C. 1972, “Greek Funerary Animals, 450-300 B. C.”. American Journal of Archaeology 76/1, 49-59.
Volutsiadou E. & Tatolas A. 2005, “The fauna of Greece and adjacent areas in the Age of Homer: evidence from the firdt written documents of Greek literature”. Journal of Biogeography 32, 1875-1882.

Ertabak T. 2022, “Knidos Aslanı ve Olası Yaş Tahmini”. Phaselis VIII, 27-35. http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.5929234

http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.5929234

Tuğçe ERTABAK
Doktora Öğrencisi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Klasik Arkeoloji Bölümü, Konya. tuceertabak@gmail.com |  https://orcid.org/0000-0002-9451-2941

]]> Phaselis’ Land Snails http://journal.phaselis.org/en/2022-en/pha-0144 Mon, 31 Jan 2022 06:00:20 +0000 http://journal.phaselis.org/?p=4587 Phaselis’in Karasal Salyangozları

Aydın ÖRSTAN
https://orcid.org/0000-0002-2167-5694

M. Zeki YILDIRIM
https://orcid.org/0000-0003-0281-2232

PHASELIS VII (2022) 17-25
DOI: 10.5281/zenodo.5922036
Received Date: 24.11.2021 | Acceptance Date: 19.01.2022
Online Publication Date: 31.01.2022

Abstract: A survey conducted during the years 2019 and 2021 in Phaselis found 22 species of snails and one species of semi-slug. The most abundant taxa were Albinaria lycica phaselis, Metafruticicola schuberti, Orculella ignorata and Rumina saharica. The scarcity of larger snails (Cornu, Eobania and Zonites species) was noteworthy. The anatomy of a specimen of M. schuberti from Phaselis is presented and the differences observed in comparison to the previously published anatomy of the species are pointed out. A dimensional analysis is used to separate the Rumina specimens into two species as R. saharica and R. decollata. An unidentified Vitrea species collected in Phaselis and elsewhere in southwestern Turkey that is characterized by the spiral lines present on its shells is also discussed.

Keywords: Gastropod, Taxonomy, Archaeomalacology, Biodiversity

Top

Öz: Bu çalışma 2019 ve 2021 yıllarında Phaselis’de yapılmış olup, araştırma sonunda 22 salyangoz türü ile bir adet yarı sümüklü böcek türü tespit edilmiştir. En bol bulunan türler Albinaria lycica phaselis, Metafrucicola schuberti, Orculella ignorata ve Rumina saharica’dır. Türkiye genelinde yayılış gösteren bazı büyük boyutlu salyangozların (Cornu, Eobania ve Zonites cinslerine ait türler) araştırma sahasındaki azlığı dikkat çekicidir. Araştırmada Phaselis’ten toplanılmış M. Schuberti‘nin anatomisi sunulmakta olup, tür üzerinde daha önceden yayınlanmış anatomik bulgulara göre farklılıklara dikkat çekilmiştir. Rumina örneklerini iki türe (R. saharica ve R. decollata) ayırmada boyutsal analiz kullanılmıştır. Phaselis ve güneybatı Türkiye’nin başka lokalitelerinden toplanan ve kabuklarında belirgin sarmal çizgiler bulunan Vitrea örnekleri de kısaca tartışılmıştır.

Anahtar sözcükler: Gastropod, Taksonomi, Arkeomalakoloji, Biyolojik Çeşitlilik

Arslan M. & Tüner Önen N. 2016, “Phaselis”. Eds. H. İşkan & E. Dündar, Lukka’dan Likya’ya, Sarpedon ve Aziz Nikolaos’un Ülkesi. İstanbul, 300-317.
Bank R. A. & Menkhorst P. M. G.  1991, “Bemerkungen über rezente Arten der Gattung Pleurodiscus (Gastropoda Pulmonata: Pupilloidea)”. Basteria 55, 61-71.
Bank R. A. & Gittenberger E. 1993, “Neither Rumina truncata, nor R. gracilis, but R. saharica (Mollusca: Gastropoda Pulmonata: Subulinidae) “. Zoologische Mededelingen 67, 525-527.
Bank R. A., Gittenberger E. & Neubert E. 2013. “Radiation of an eastern Mediterranean landsnail genus: revision of the taxa belonging to Metafruticicola von Ihering 1892 (Gastropoda, Pulmonata: Hygromiidae)”. Archiv für Molluskenkunde 142, 67-136.
Cameron R. A. D. & Pokryszko B. M. 2005. “Estimating the species richness and composition of land mollusc communities: Problems, consequences and practical advice”. Journal of Conchology 38, 529-547.
Colin H. J. 1962. “Fethiye-Antalya-Kaş-Finike (Güneybatı Anadolu) bölgesinde yapılan jeolojik etüdler”. Maden Tetkik ve Arama Dergisi 59, 19-60.
Hausdorf B. 1996. “Die Orculidae Asiens (Gastropoda: Stylommatophora)”. Archiv für Molluskenkunde 125, 1-86.
Hudec V. 1971. “Helicidae (Gastropoda, Pulmonata) gesammelt von der niederländischen biologischen expedition in die türkei in 1959. Zoologische Mededelingen 45, 313-323.
Kneubühler J., Baur H. & Neubert E. 2020. “Deception in taxonomy – the example of Truncatellina rothi (Hesse, 1916) (Pupilloidea: Truncatellinidae)”. Basteria 84, 146-154.
Maassen W. J. M. 1991. “Helicodonta gyria wilhelminae nov. subspec. von der griechischen Insel Kreta (Gastropoda Pulmonata: Helicidae)”. Basteria 55, 123-126.
Menez A. 2002. “The degradation of land snail shells during the annual dry period in a Mediterranean climate”. Iberus 20, 73-79.
Mylonas M., Vardinoyannis K. & Poulakakis N. 2019. “A contribution to knowledge on the terrestrial malacofauna of the Kastellorizo (Megisti) island group (SE Greece)”. Journal of Biological Research-Thessaloniki 26: 13. https://doi.org/10.1186/s40709-019-0107-9
Neubert E., Örstan A. & Welter-Schultes. F. 2000. “The land snails of the area between Kaş and Demre, southwestern Turkey, with special reference to Albinaria (Gastropoda, Pulmonata, Clausiliidae)”. Basteria 64, 105-123.
Nordsieck H. 1993. “Türkische Clausiliidae, I: Neue Arttaxa des Genus Albinaria Vest in Süd-Anatolien (Gastropoda: Stylommatophora)”. Stuttgarter Beiträge zur Naturkunde, Serie A 499, 1-31.
Örstan A. 2019. “The limited range of Albinaria latelamellaris in southwestern Turkey with the description of a new subspecies (Gastropoda, Pulmonata, Clausiliidae)”. Basteria 83, 29-32.
Rähle W. & Riedel A. 1987. “Eine neue, unterirdisch lebende Zonitiden-Art (Gastropoda: Stylommatophora) aus Südwestanatolien, Türkei. Zoologische Mededelingen, 61, 203-207.
Riedel A. 1995. “Zonitidae sensu lato (Gastropoda, Stylommatophora) der Türkei. Übersicht der Arten. Fragmenta Faunistica 38, 1-85.
Roth J. R. 1839. Molluscorum species, quas in itinere per Orientem facto comites clariss. Schuberti doctores M. Erdl et J. R. Roth collegerunt. München.

Örstan A. & Yıldırım M. Z. 2022, “Land Snails of Phaselis”. Phaselis VIII, 17-25. http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.5922036

http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.5922036

Aydın ÖRSTAN

Research Associate, Dr., Section of Mollusks, Carnegie Museum of Natural History, Pittsburgh, Pennsylvania, U.S.A. anothersnail@hotmail.com | https://orcid.org/0000-0002-2167-5694

M. Zeki YILDIRIM

Prof. Dr., Mehmet Akif Ersoy University, Bucak Sağlık Yüksek Okulu, Aydın, Turkey. erdanemre@gmail.com. | https://orcid.org/0000-0003-0281-2232

]]> Yeni Assur Krallığı’nda Şarap Kültürü http://journal.phaselis.org/en/2022-en/pha-0143 Thu, 20 Jan 2022 07:48:03 +0000 http://journal.phaselis.org/?p=4533 Culture of Wine in Neo Assyrian Empire

Şükran AKYILDIZ
 https://orcid.org/0000-0002-6914-3427

Bilcan GÖKCE
https://orcid.org/0000-0003-1213-7752

Esra KAÇMAZ LEVENT
https://orcid.org/0000-0003-2489-9527

PHASELIS VII (2022) 1-15
DOI: 10.5281/zenodo.5880922
Received Date: 20.12.2021 | Acceptance Date: 05.01.2022
Online Publication Date: 20.01.2022

Öz: Bu makalede Yeni Assur Krallığı’nda bağcılık ve şarap kültürü değerlendirilmiştir. Yeni Assur Dönemi çivi yazılı metinlerinde bahçeler ile ilgili bilgiler bulunmak ile birlikte doğrudan bağcılığa dair veriler yer almaz. Ancak II. Aşurnasirpal ve Sennaherib dönemlerine ait yazılı metinlerde bahçeler içerisinde çeşitli ağaçlarla birlikte asmalara da yer verildiğine dair bilgiler yer alır. Yine Yeni Assur krallarından Sennaherib ve Aşurbanipal dönemlerine ait birkaç kabartmada da asma ve meyvesi betimlenmiştir. Yeni Assur metinlerinde şarap ile ilgili mesleklerde geçmektedir. rab karāni/rab kūtāti “şarapçı başı” terimi bunun güzel örneklerindendir. Yeni Assur’da üretilen şaraplar daha sonraki zamanlarda kullanılmak üzere depolanmıştır. Yeni Assur merkezlerinde yapılan kazı çalışmalarında şarap mahzenleri olarak tanımlanan mekânlar ortaya çıkarılmıştır. Yeni Assur Krallığı’nda şarap dini yaşamda libasyon ritüellerinde, mimari yapıların inşası ya da onarımı sırasında ve tüketim amaçlı kullanılmıştır. Eldeki verilerden Yeni Assur’da şarabın ekonomik değerinin olduğu da anlaşılmaktadır.

Anahtar sözcükler: Yeni Assur, Şarap, Bağ, Libasyon, Mezopotamya

Top

Abstract: In this article culture of wine and grapery in Assyrian Empire are reviewed. While the cuneiform texts of Neo-Assyrian Period have information related to yards, there is no data directly related to wine culture. But in the written documents that belong to Ashurnasirpal ll and Sennacherib period, there are some information showing that grapes are also included in yards together with other trees. Also, vine and grape were represented on a few reliefs belong to Neo-Assyrian Kings Sennacherib and Ashurbanipal periods. There are jobs related to wine in Neo-Assyrian texts. As a matter of fact the term rab karāni/rab kūtāti “the chief wine master” is one of the good examples of them. Wines produced in Neo-Assyria were stored for later use. Also, during the excavations of Neo-Assyrian Period sites, places that identified as wine cellar were revealed. In Neo-Assyrian Empire wine were used for different purposes as such; libation rituals in religious life, building construction, building repair and for consumption. It is understood from the available data that wine had economic value in Assyria.

Keywords: Neo Assyrian, Wine, Vineyard, Libation, Mesopotamia

Albenda P. 1974, “Grapevines in Ashurbanipal’s Garden”. Bulletin of the American Schools of Oriental Research 215, 5-17.
Barnett R. D. 1958, Assyrische Palastreliefs. Artia.
Barnett R. D. & Lorenzini A. 1975, Assyrische Sculpturen in British Museum. Bongers.
Berjamovic G. 2011, “Pride, Pomp and Circumstance: Palace, Court and Household in Assyria 879-612 BCE”. Eds. J. Duindam, Tülay Artan & Metin Kunt, Royal Courts in Dynastic States and Empires: A Global Perspective. Leiden, 25-61.
Cole S. W. & Machinist P. 1998, Letters from priests to the Kings Esarhaddon and Assurbanipal. Helsinki.
Fales F. M. & Postgate J. N. 1992, Imperial Administrative Records, Part I: Palace and Temple Administration. Helsinki.
Fales F. M. & Postgate J. N. 1995, Imperial Administrative Records, Part II: Provincial and Military Administration. Helsinki.
Floroiti H. H. D. 2018, “Asur Sarayında Beslenme: Yeni Assur Devri”. Tarih Okulu Dergisi 34, 25-42.
Fuchs A. & Parpola S. 2001, The Correspondence of Sargon II, Part III: Letters from Babylonian and the Eastern Province. Helsinki.
Grayson A. K. 1991, Assyrian Rulers of the Early First Millenium BC (1114-859). Royal Inscriptions of Mesopotamia: Assyrian Periods. Toronto.
Grayson A. K. 2002, Assyrian Rulers of the Early First Millenium BC (858-745 BC). London.
Grayson A. K. & Novotny J. 2012, The Royal Inscriptions of Sennacherib, King of Assyria (704-681 BC), Part 1. Eisenbrauns.
Greppin J. 2008, “Did the Good Wines Come from Armenia?”. Aramazd III/I, 47-51.
Hausleiter A. 2010, Neuassyrische Keramik im Kerngebiet Assyriens Chronologie und Formen. Wiesbaden.
Kozbe G. 2018, “Kavuşan Höyük: Assur İmparatorluğunun Taşrasında Küçük ve Özgün Bir Yerleşim”. Eds. K. Köroğlu & S. F. Adalı, Asurlular Dicle’den Toroslar’a Tanrı Assur’un Krallığı. İstanbul, 365-382.
Köroğlu K. 2006, Eski Mezopotamya Tarihi Başlangıcından Pers Egemenliğine Kadar. İstanbul.
Kuhrt A, 2009, Eskiçağ’da Yakındoğu (MÖ 3000-330) C. II. Çev. D. Şendil, İstanbul.
Kwasman T. & Parpola S. 1991, Legal Transactions of the Royal Court of Nineveh, Part I: Tiglath-Pileser III through Esarhaddon. Helsinki.
Lanfranchi G. B. & Parpola S. 1990, The Correspondence of Sargon II, Part II: Letters from the Northern and Northeastern Provinces. (State Archives of Assyria Volume V). Helsinki.
Loud G. & Altman C. B. 1938, Khorsabad, Part II: The Citadel and the Town. Chicago.
Loud G. & Frankfort H. & Jacobsen T. 1936, Khorsabad, Part I: Excavations in the Palace and at a City Gate. Chicago.
Lukko M. 2012, The Correspondence of Tiglath-pileser III and Sargon II. (State Archives of Assyria Volume 19). Helsinki.
Luukko M. & Buylaere G. V. 2002, The Political Correspondence of Esarhaddon. (State Archives of Assyria Volume 16). Helsinki.
Mandacı E. 2000, “Yeni Assur Krallarının Bayındırlık Faaliyetleri”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22/2, 435-458.
Matilla R. 2002, Legal Transactions of the Royal Court of Nineveh, Part II: Assurbanipal through Sin-sarru-iskun. (State Archives of Assyria Volume 14). Helsinki.
Mutlu A. S. 2018, “Eskçağda Şarabaın Dini, Siyasi ve Ekonomik Açıdan Değeri”. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 19, 115-136.
Oates J. & Oates D. 2001, Nimrud An Assyrian Imperial City Revealed. London.
Öz E. 2011, “Kültepe Tabletlerine Göre Asur Ticaret Kolonileri Döneminde Anadolu’da Üzüm Yetiştiriciliği ve Bağcılık”. Akademik Bakış 5/9, 285-294.
Öz E. 2016,“Çivi Yazılı Kaynaklar ve Arkeolojik Buluntular Işığında Mezopotamya’da Kral Sofraları ve Şölenler”. Turkish Studies 11/1, 109-130.
Özey R. 2009, Dünya Denkleminde Ortadoğu Coğrafyası. İstanbul.
Parpola S. 1993, Letters from Assyrian and Babylonian Scholars. (State Archives of Assyria Volume 10). Helsinki.
Parpola S. 2015, Royal Ritulas and Cultic Texts, Forthcoming. (State Archives of Assyria Volume 20). Helsinki.
Saggs H. W. F. 1965, Everyday Life in Babylonia And Assyria, Assryrian İnternational News Agency, A.D.
Sevin V. 1999, Yeni Assur Sanatı I Mimarlık. Ankara.
Sevin V. 2000, “Urartu Bahçeleri”. Belleten 64/240, 395-414.
Sevin V. 2010, Assur Resim Sanatı. Ankara.
Soileau M. 2017, “A Vinicultural History of Tur’Abdin”. Ed. L. Thys-Şenocak, Of Vines and Wines the Production and Consumption of Wine in Anatolian Civilizations through the Ages. Peeters, 21-41.
Strommenger E. 1964, The Art of Mesopotamia. London.
Stronach D. 1996 “The Imagery of the Wine Bowl: Wine in Assyria in the Early First Millenium B.C.”. Eds. P. E. Mc Govern, S. J. Fleming & S. H. Katz, The Origins and Ancient History of Wine. Netharlands, 181-203.
Watanabe C. 1992, “A Problem in the Libation Scene of Ashurbanipal”. Cult and Ritual in the Ancient Near East. Ed. H. I. H. T. Mikasa. Wiesbaden, 91-104.
Wilson J. K. 1972, The Nimrud Wine List. London.
Wiseman J. D. 1983, “Mesopotamian Gardens”. Anatolian Studies 33, 137-144.
White C. E. & Miller N. F. 2018, “The Archaebotany of Grape and Wine in Hittite Anatolia”. Die Welt des Orients 48/2, 209-224.

Akyıldız A., B. Gökçe & E. Kaçmaz-Levent 2022, “Yeni Assur Krallığı’nda Şarap Kültürü”. Phaselis VIII, 1-15. http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.5880922

http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.5880922

Şükran AKYILDIZ
Doktora Öğrencisi, Batman Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Arkeoloji Anabilim Dalı, akyildizsukran57@gmail.com |  https://orcid.org/0000-0002-6914-3427

Bilcan GÖKCE
Doç. Dr., Iğdır Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Sanat Tarihi Bölümü, Şehit Bülent Yurtseven Kampüsü, Iğdır. bilcan.g@gmail.com |  https://orcid.org/0000-0003-1213-7752

Esra KAÇMAZ LEVENT
Dr. Öğr. Üyesi, Batman Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü, Batı Raman Kampüsü, Batman. arkeoesra@hotmail.com |  https://orcid.org/0000-0003-2489-9527

]]>